Sur Ajans Medya Hizmetleri

SUR AJANS - SAMER’in Nusaybin, Artuklu, Ergani ve Kızıltpe’de gerçekleştirdiği “Kadın Profili ile Kadına Yönelik Şiddet Farkındalığı Saha Çalışma Raporu”nda, kadınların yaklaşık yüzde 80’i evlerinde şiddete maruz kaldığını belirtirken, yine her dört ilçede kadınların yüzde 50 ile 60’ının şiddete karşı ilgili mekanizmalara başvurmadığı ortaya çıktı.

SAMER Saha Araştırmaları Merkezi, “Ergani, Artuklu, Nusaybin ve Kızıltepe Kadın Profili ile Kadına Yönelik Şiddet Farkındalığı Saha Çalışma Raporu”nu açıkladı.

2025 yılında 3 bin 713 kadınla yüz yüze görüşülerek hazırlanan rapor ile kadına yönelik şiddeti toplumsal bağlam ve dinamikleriyle birlikte analiz edilerek, kapsamlı bir şiddet profili ve haritası çıkarma amaçlandı.

Araştırmada kullanılan soru formu 4 bölümden oluştu.  İlk bölümde, araştırma grubunu oluşturan kadınların sosyo-ekonomik-kültürel profillerini de içeren demografik verilere erişmeyi sağlayan sorulara odaklanıldı. İkinci bölümde, kadınların günlük ve kamusal yaşamı, karar alma ve sorumluluk çerçevelerine, üçüncü bölümde araştırma grubunun kadına yönelik şiddet algısına, şiddeti gerekçelendirme hallerine, şiddet sırasında ve sonrasındaki tutumlarına, şiddetle baş etme halleri, dördüncü bölümde ise kadınların yaşadıkları kentin belediye hizmetlerine dönük görüş, öneri ve beklentilerine yer verildi.

EVLENDİRME YAŞ GRUBU

“Kaç yaşında evlendiniz?” sorusuna Mardin’in Artuklu ilçesinde yanıt veren kadınların yüzde 74,4’ü, Nusaybin’de yüzde 70,8’i, Kızıltepe yüzde 73,5’i, Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde ise yüzde 73,4’ü evli kadınlardan oluştu. Her dört ilçede de evlenme yaşı yaygın olarak 18-24 yaş arasında olurken,  9-14 yaş grubunun en yüksek görüldüğü yer ise Nusaybin oldu. Rapora göre, Artuklu’da kadınların yüzde 47,4’ü, Nusaybin’de yüzde 60,2’si, Kızıltepe’de yüzde 62,5’i, Ergani’de yüzde 58,3’ü görücü usulü ile evlendi. Yine aile baskısı sonucu evlenen kadınların oranı yüzde 1,8, berdel usulü yüzde 2,1 oranıyla Nusaybin ön plana çıktı.

ÇALIŞMA ORANLARI VE NEDENLERİ

Araştırmada “Çalışıyor musunuz?” sorusuna “evet” diyen yüzde 18,7 oranı ile en yüksek çalışan Kızıltepe’de gözlemlenirken, Artuklu’da yüzde 16,6, Ergani’de yüzde 14,7, Nusaybin’de ise yüzde 13,9 oranında kaldı. Araştırmaya göre, “Ev ve çocuk sorumluluklarım var” yanıtı, çalışmama nedenleri arasında tüm ilçelerde ilk neden olarak yer aldı. Bu oran Nusaybin’de yüzde 53, Arttuklu’da yüzde 56,7, Kızıltepe’de yüzde 57,6 ve Ergani’de yüzde 47,9 olarak kaydedildi.  “Eşim izin vermiyor” yanıtı Kızıltepe’de yüzde 2,9, Ergani’de yüzde 6,4 oranında dile getirilirken, Ergani’de “Ekonomik şiddete maruz bırakılma” oranı ise yüzde 3,2 olarak görüldü. Ayrıca okur-yazarı olmayan kadınların oranı Ergani’de yüzde 15,70,  Kızıltepe’de yüzde 19,70, Nusaybin’de yüzde 22,90 ve Artuklu’da yüzde 16 olarak tespit edildi. Dört ilçede de kadınların zamanının büyük bölümünün ev işine verirken, en baskın başlığın “maddi sorunlar” olduğu gözlemlendi.

ERKEK ŞİDDETİ

"Kadına yönelik şiddet denildiğinde aşağıdaki davranışlardan hangilerini şiddet olarak görüyorsunuz?" sorusuna kadınlar, fiziksel, psikolojik, cinsel ve dijital şiddet biçimlerinin büyük oranda şiddet olarak tanımladı. Nusaybin’de haftada bir-iki kez şiddete maruz kaldığını belirtenlerin oranı yüzde 23,3, her gün şiddete maruz kaldığını belirtenlerin oranı ise yüzde 21,9, Artuklu’da da “her gün” ve “haftada bir-iki kez” yanıtını verenlerin oranı yüzde 19,7 olarak gözlemlendi. Buna karşın Kızıltepe ve Ergani’de şiddetin daha çok “ayda bir-iki kez” düzeyinde olduğu raporda yer aldı. Kızıltepe’de bu oran yüzde 31,0 iken, Ergani’de yüzde 27,9 oldu. Şiddetin en çok hangi ortamlarda yaşandığına ilişkin yanıtlar değerlendirildiğinde, dört ilçede de şiddetin evlerinde gerçekleştiği görüldü. “Kendi evinde” yanıtını veren kadıların oranı Nusaybin’de yüzde 76,5, Artuklu’da yüzde 79,7, Kızıltepe’de yüzde 83,3, Ergani’de ise yüzde 73,0 oranlarıyla her ilçede ilk sırada yer aldı.

ŞİDDETE KARŞI YAPILAN BAŞVURULAR

Şiddetle karşılaşıldığında verilen tepkilere ilişkin yanıtlar incelendiğinde, dört ilçede de en baskın davranışın “susmak” olduğu görüldü. Öyle ki, “Sustum” yanıtı Nusaybin’de yüzde 61,1, Artuklu’da yüzde 65,0, Kızıltepe’de yüzde 74,1 ve Ergani’de yüzde 45,2 oranlarıyla yine her ilçede ilk sırada yer aldı. Şiddete karşı dört ilçede resmi ya da gayri resmi destek arama davranışının ise sınırlı kaldığı görüldü. “Hiçbir yere başvurmadım” diyenlerin oranı Nusaybin’de yüzde 50,5, Artuklu’da yüzde 64,9, Kızıltepe’de yüzde 37,7 ve Ergani’de yüzde 60,6 düzeyinde oldu. Şiddete maruz kalındığında sığınma, psikososyal destek ve 6284 kapsamındaki hukuki danışmanlık hizmetlerine erişim düzeylerine bakıldığında, “erişemedim” yanıtı Artuklu’da yüzde 77,1, Nusaybin’de yüzde 90,8, Kızıltepe’de yüzde 91,3 ve Ergani’de yüzde 76,0 oranında kaldı.

ANADİL

Anadilinde bilgi ya da destek alabilme yönündeki soruya ise “Hayır” yanıtını verenlerin oranı Nusaybin’de yüzde 50,0, Artuklu’da yüzde 50,0 ve Ergani’de ise yüzde 58,3. Kızıltepe’de ise bu soruya “hayır” yanıtı verenlerin oranı yüzde 100 oldu.

KADINLARIN BELEDİYELERDEN BEKLENTİ VE TALEPLERİ

Kadınların belediyelerden beklentilerine bakıldığında ise, taleplerin yalnızca hizmet odaklı değil, gündelik yaşamı kolaylaştırmaya, güvenliği ve sosyal destek mekanizmalarını güçlendirmeye dönük olduğu görüldü.

Rapora göre kadınların belediyelerden belli başlı talepleri şu şekilde:

“* Ekonomik destek ve istihdam olanaklarının artırılması,

* Sosyal destek ve danışmanlık hizmetleri, 

* Güvenli kent ve güvenli ulaşım

* Çocuklara yönelik kreş, etüt ve bakım hizmetleri

* Kültürel, sosyal ve eğitim odaklı faaliyetlere erişimin artırılması.”