Sur Ajans Medya Hizmetleri

SUR AJANS - İsrail Savunma Bakan Yisrael Katz, İsrail'in İran'a karşı önleyici saldırı başlattığını duyurdu. Haber ajansı Reuters'a konuşan tanıklar, Kudüs'te siren sesleri duyulduğunu aktardı. İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre ise başkent Tahran’da patlama sesleri duyuldu. İran medyası, patlamaların nedeninin henüz bilinmediğini bildirdi. İsrail ordusu ise sirenlerin, hava saldırısı ihtimaline karşı halkı hazırlamak amacıyla uyarı olarak devreye sokulduğunu açıkladı.  

KATZ: ÖNLEYİCİ BİR OPERASYON BAŞLATTIK

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, operasyona ilişkin yaptığı ilk açıklamada, saldırının İsrail’e yönelik olası tehditleri bertaraf etmek amacıyla düzenlenen "önleyici bir saldırı" olduğunu vurguladı. Katz, İsrail'in güvenliğini korumak adına tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi.

MECLİS BİNASI MI HEDEF ALINDI?

İsrail’de ülke genelinde OHAL ilan edildi, ikinci bir duyuruya kadar okullar ve işler kapandı. İsrail İç Cephe Komutanlığı, “Zorunlu işletmeler hariç, eğitim faaliyetleri, toplantılar düzenlemek ve iş yerlerine gitmek İsrail genelinde yasaklanmıştır” şeklinde acil bildiri yayınladı.

İsrail saldırılarında başkent Tahran’ın yanı sıra İsfahan, Kum, Kerec ve Kirmanşah şehirleri hedef alındı. Kaynaklar, İsrail’in İran’ın meclis ve Cumhurbaşkanlığı sarayını vurduğu ve çok sayıda üst düzeyin yaşamını yitirdiğini iddia etti.

İSRAİL HAVA SAHASINI KAPATTI                     

Saldırı kararının ardından İsrail saat 09.30 gibi hava sahasını kapattı. İsrail Ulaştırma Bakanlığı yaptığı açıklamada, “Halkın bir sonraki duyuruya kadar havaalanlarına gelmemesi rica olunur” dedi.  Açıklamada, yurtdışındaki İsraillilerin “Ulusal Güvenlik Konseyi'nin talimat ve tavsiyelerine uymaları” istendiği de belirtildi ve "Güvenlik durumu elverdiğinde, hava sahası yeniden açılacak ve İsrail'e ve İsrail'den uçuşlar yeniden başlayacaktır. Bu durum, uçuşların yeniden başlamasından 24 saat önce duyurulacaktır.” denildi.

İRAN DA HAVA SAHASI KAPATTI, TELEFON HATLARI KESİLDİ                                    

Saldırılarda Mehrabad Havalimanı'nın hedef alındığı belirtilirken İran hava sahasının uçuşlara kapatıldığı açıklandı. İran medyasının aktardığına göre Tahran'ın doğu ve batı bölgelerinde cep telefonu hatları kesildi, bazı bölgelerde ise internet bağlantısı zayıfladı.

ABD DE İRAN'A SALDIRMAYA BAŞLADI İDDİASI

Amerikan gazetesi The New York Times, ABD'nin de İran'a saldırmaya başladığını iddia etti. Buna göre İsrail Savunma Bakanlığı'ndan yetkililer, İsrail'in İran operasyonunun ABD ile koordineli bir şekilde gerçekleştirildiğini belirtti. İran'a ikinci dalga saldırılar düzenlendiği aktarılırken, operasyonun aylar öncesinde planlandığı ve başlama tarihinin de haftalar önce belirlendiği ileri sürüldü.

NE OLMUŞTU?

ABD ve İran, on yıllardır süren anlaşmazlığı diplomasi yoluyla çözmek ve bölgeyi istikrarsızlaştırabilecek askeri bir çatışma tehdidini önlemek amacıyla Şubat ayında müzakereleri yeniden başlattı. Ancak İsrail, ABD'nin İran'la yapacağı herhangi bir anlaşmanın sadece zenginleştirme sürecinin durdurulmasını değil, Tahran'ın nükleer altyapısının da ortadan kaldırılmasını içermesi gerektiği konusunda politika belirledi. Ardından Washington'a görüşmelere İran'ın füze programına yönelik kısıtlamaların da dahil edilmesi için baskı yaptı.

12 GÜN SAVAŞLARI

13 - 24 Haziran 2025 tarihleri arasında İsrail ve İran arasında gerçekleşen "12 Gün Savaşı"nda İsrail'in "Rising Lion Operasyonu" (Yükselen Aslan) kod adıyla İran'daki nükleer tesislere ve askeri noktalara düzenlediği hava saldırılarıyla başladı. İran, İsrail'e 550'den fazla balistik füze ve binden fazla kamikaze dron fırlattı. Yaşananların ardından ABD, 22 Haziran'da İran'ın bazı nükleer tesislerini vurdu ve İsrail'e gelen füzelere karşı hava savunma desteği sağladı. 24 Haziran 2025'te ateşkes sağlandı. Çatışmalarda İran'da 600'den fazla kişi (üst düzey askeri komutanlar ve bilim insanları dahil), İsrail'de ise yaklaşık 30 kişi hayatını kaybettiği açıklandı.

TALEPLER KARŞILIKLI OLARAK RET EDİLDİ

Yaşanan bu gerilimin ardından ABD ve İran arasında görüşmeler başladı. İran, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programına kısıtlamalar getirilmesini görüşmeye hazır olduğunu söyledi ancak konuyu füzelerle ilişkilendirmeyi reddetti. Tahran ayrıca herhangi bir saldırıya karşı kendini savunacağını da belirtti. Umman ve ardından Şubat ayının son haftasında İsviçre'nin Cenevre kentinde ABD ve İranlı yetkililer arasında dolaylı nükleer müzakerelerin üçüncü turu gerçekleştirildi. Görüşmeler somut bir anlaşma olmadan sona erse de, arabulucu Umman, "önemli ilerleme" kaydedildiğini ve barışın ulaşılabilir olduğunu belirtti. Ancak ABD Başkanı Trump, müzakerelerin gidişatından memnun olmadığını ifade ederek baskıyı sürdüreceğini vurguladı.

ANLAŞMAZLIKLAR

Temel anlaşmazlık noktaları ise şöyle: Trump yönetimi, İran'ın Fordo ve Natanz gibi nükleer tesislerini kapatmasını, elindeki tüm zenginleştirilmiş uranyumu ABD'ye teslim etmesini ve gün batımı maddesi (sunset clause) içermeyen kalıcı bir anlaşmayı şart koşuyor. Tahran ise uranyum zenginleştirmeyi tamamen durdurmayı reddediyor ve nükleer programına kısıtlama getirmesi karşılığında ağır ekonomik yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.

SON GÖRÜŞME

Görüşmeler devam ederken ABD, Ortadoğu'ya son yılların en büyük askeri yığınağı yaptığını, uçak gemileri ve denizaltıları sevk ettiğini duyurdu.  Trump, anlaşma olmazsa her seçeneğin masada olduğunu ve askeri müdahalenin gerçekleşebileceğini belirtti.

Bu sabah itibariyle de İsrail, Tahran’ı vurduğunu ilan etti.