Sur Ajans Medya Hizmetleri

Şeniz Eken / Diyarbakır 

Sur Ajans - Amed Çocuk Hakları Ağı ve hak savunucuları, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla Diyarbakır Adliyesi önünde basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamanın Türkçesini Amed Çocuk Hakları Ağı Eşsözcüsü Av. Berfin Elçi, Kürtçesini ise Ma Müzik üyesi Ferhat Ertaş okudu.

Berfin Elçi, 20 Kasım’ın yalnızca bir kutlama günü olmadığını belirterek, “20 Kasım, sadece bir kutlama günü değil; devletlerin çocuklara karşı yükümlülüklerini hatırlatma ve çocuk haklarının evrensel düzeyde uygulanması için çağrı günüdür” dedi.

Çocuk haklarının barışla yakından ilişkili olduğuna dikkat çeken Elçi, Türkiye’de çocuklara yönelik hak ihlallerinin sistematik biçimde sürdüğünü belirtti. 1989 yılında kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin devletlere çocukları şiddet, ayrımcılık ve sömürüden koruma sorumluluğu yüklediğini hatırlatan Elçi, çocukların özgür ve eşit bir ortamda büyümesinin güvenli bir toplumsal iklimle mümkün olacağını ifade etti.

Türkiye’nin sözleşmenin 17, 29 ve 30. maddelerine koyduğu çekincelere değinen Elçi, bu durumun özellikle Kürt çocuklarının anadilde eğitim hakkını fiilen engellediğini vurguladı. Anadilin dışlanmasının yalnızca pedagojik değil, kimlik gelişimi ve toplumsal aidiyet açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

2025 yılında da çocuklara dönük ağır hak ihlallerinin yaşandığını dile getiren Elçi, çocukların ihmaller, iş cinayetleri ve yetersiz denetimler nedeniyle korunamadığını ifade etti. Çocuk işçiliğinin yoksullukla birlikte arttığını, MESEM uygulamalarının ise çocuk emeğini ucuz iş gücüne dönüştürdüğünü kaydetti.

Kız çocuklarının karşı karşıya kaldığı risklerin derinleştiğine işaret eden Elçi, eğitimden koparma, erken yaşta evlilik, cinsel istismar ve cezasızlık pratiğinin ciddi bir sorun haline geldiğini dile getirdi.

Kürt Meselesi bağlamında çocuk hak ihlallerinin daha da ağırlaştığını belirten Elçi, anadilde eğitim engeli ve kültürel hakların tanınmamasının çocukların geleceğe dair güven duygusunu zayıflattığını, çocukların kendi kimlikleriyle güvende büyüyemediği bir ortamda kalıcı barışın mümkün olmayacağını ifade etti.

Açıklamada, Amed Çocuk Hakları Ağı tarafından barış hakkı ve temel çocuk haklarına dair talepler okundu:

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ye Türkiye tarafından konulan tüm çekinceler kaldırılmalı; bu çekinceler nedeniyle çocukların mahrum kaldığı haklar için gerekli yasal ve idari düzenlemeler yapılmalı ve buna uygun politikalar geliştirilmelidir. Barış iklimine dair umudun arttığı bu dönemde, barış hakkı ile çocuk haklarının kesiştiği maddelere ilişkin çekincelerin kaldırılması çağrısı özellikle yinelendi.

Kürt Meselesi bağlamında yürütülen barış sürecine çocuk hakları perspektifi dahil edilmeli; çocukların hak temelli talepleri sürecin temel unsurlarından biri haline getirilmelidir. Çocuk hakları alanında çalışan sivil toplum örgütlerinin barışa katkı sunabilecek çalışmalarda yer alma talebi yeniden vurgulandı.

Anadilde eğitim hakkı tanınmalı; bu hakkın hayata geçirilmesi için gerekli hukuki, ekonomik ve insan kaynağı hazırlıkları ivedilikle tamamlanmalıdır.

Çocuğun yaşam hakkını güvence altına alacak politikalar geliştirilmeli; çocuk ölümleri sonrası cezasızlık uygulamalarına son verilmeli ve sorumluluğu bulunan kamu görevlileri korunmamalıdır.

Çocukların yetişkinler gibi yargılanmasını öngören infaz düzenlemelerinden vazgeçilmeli, çocuk adalet sisteminin koruyucu ilkeleri güçlendirilmelidir.

MESEM uygulamaları lağvedilmeli, çocuk emeğini sömüren tüm mekanizmalar gözden geçirilmeli ve çocuk işçiliğiyle etkin mücadele yürütülmelidir.

Kız çocuklarının eğitime erişimi ve korunması için kamu gücü etkin şekilde harekete geçirilmeli, taşımalı eğitim uygulaması çocukların yararı gözetilerek yeniden düzenlenmelidir.

Çocuk adalet sistemi onarıcı adalet temelinde yeniden yapılandırılmalı, çocuk cezaevleri kapatılmalıdır.

Basın açıklaması, taleplerin okunmasının ardından alkışlarla son buldu.